Historia V

Wymagania edukacyjne z historii w klasie piątej

1. Polska za Piastów
legendy polskie, Gniezno, państwo Mieszka, zjazd gnieźnieński, Polska dzielnicowa*, drogi ku zjednoczeniu*, Władysław Łokietek*, Kazimierz Wielki, Akademia Krakowska, uczta u Wierzynka Po omówieniu materiału zawartego w dziale uczeń: opowiada legendy o Piaście i Popielu oraz o Lechu, Czechu i Rusie, a także rozpoznaje cechy charakterystyczne legendy; opisuje panowanie Mieszka I, umiejscawiając je w czasie i używając pojęć: plemię, gród, drużyna, książę; opowiada historię zjazdu gnieźnieńskiego, uwzględniając postacie: św. Wojciecha, Bolesława Chrobrego i Ottona III; opowiada o panowaniu Kazimierza Wielkiego, z uwzględnieniem powstania Akademii Krakowskiej i uczty u Wierzynka.

2. Życie w średniowieczu zajęcia mnichów, zakon, reguła, ubóstwo, postać św. Franciszka, zamek średniowieczny i jego mieszkańcy, krucjaty*, Ziemia Święta*, konsekwencje krucjat*, miasto średniowieczne, cechy stylów romańskiego i gotyckiego – porównanie*, warunki życia wsi średniowiecznej. Po omówieniu materiału zawartego w dziale uczeń: opisuje klasztor średniowieczny i tryb życia mnichów, używając pojęć: zakon, reguła, ubóstwo; charakteryzuje postać św. Franciszka z Asyżu; charakteryzuje zamek średniowieczny i jego mieszkańców; opisuje charakterystyczne cechy wzoru osobowego średniowiecznego rycerza; opisuje miasto średniowieczne, używając pojęć: kupiec, rzemieślnik, cech, burmistrz, samorząd miejski, rynek, mury miejskie; porównuje warunki życia w mieście średniowiecznym i współczesnym; opisuje warunki życia na wsi średniowiecznej; porównuje życie chłopa z życiem rycerza i mieszczanina; porównuje warunki życia na wsi dawniej i dziś.

3. Polska Jagiellonów
Jadwiga, Jagiełło, przyczyny unii, przyczyny i skutki bitwy pod Grunwaldem, powstanie renesansu*, Leonardo da Vinci*, Krzysztof Kolumb, Nowy Świat, Indianie, przyczyny reformacji*, podział Europy Zachodniej*, wojny religijne*, dwór Jagiellonów, Mikołaj Kopernik Po omówieniu materiału zawartego w dziale uczeń: wskazuje na mapie Wielkie Księstwo Litewskie; wyjaśnia przyczyny unii polsko-litewskiej; charakteryzuje osobę świętej Jadwigi i wymienia jej zasługi dla kultury polskiej; opowiada o przyczynach i skutkach bitwy pod Grunwaldem; umieszcza Krzysztofa Kolumba i jego pierwszą odkrywczą wyprawę w czasie i w przestrzeni; opisuje odkrycie Krzysztofa Kolumba, używając pojęć: karawela, Nowy Świat, Indianie, broń palna; opisuje życie dworskie na Wawelu w okresie panowania Zygmuntów, używając pojęć: dwór, paziowie, komnata, arras; opowiada o życiu Mikołaja Kopernika, używając pojęć: uczony, astronom, odkrycie naukowe; opisuje i umieszcza w czasie odkrycie Mikołaja Kopernika, wyjaśniając, co znaczy powiedzenie: „Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”.

4. Rzeczpospolita szlachecka
obowiązki szlachcica wobec państwa, unia lubelska, elekcja, pole elekcyjne, koronacja, sejm, rząd, prezydent, folwark, pańszczyzna, spichlerz, spław Wisłą do Gdańska Po omówieniu materiału zawartego w dziale uczeń: wyjaśnia, na czym polegała unia lubelska i wskazuje na mapie Rzeczpospolitą Obojga Narodów; opisuje, w jaki sposób dokonywano wyboru króla, używając pojęć: elekcja, pole elekcyjne, koronacja; wymienia organy władzy w Rzeczpospolitej Polskiej: parlament, prezydent, rząd, sądy i omawia najważniejszą funkcję każdego z tych organów w systemie politycznym; opisuje działalność gospodarczą polskiej szlachty, używając pojęć: folwark, pańszczyzna, kmiecie, spichlerz, spław rzeczny – Wisłą do Gdańska.

5. Rzeczpospolita w XVII i XVIII wieku
potop szwedzki, Jan III Sobieski, obiady czwartkowe*, KEN*, Canaletto*, Konstytucja 3 maja, naczelnik powstania, kosynierzy, III rozbiór, upadek państwa, rozbiory, granice rozbiorowe Po omówieniu materiału zawartego w dziale uczeń: sytuuje w czasie i omawia wydarzenia potopu szwedzkiego z uwzględnieniem obrony Częstochowy i postaci Stefana Czarnieckiego; sytuuje w czasie i opisuje wyprawę wiedeńską Jana III Sobieskiego, używając pojęć: oblężenie, odsiecz, sułtan, husaria; podaje przykłady naprawy państwa polskiego za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, z uwzględnieniem Konstytucji 3 maja; omawia i sytuuje w czasie wydarzenia powstania kościuszkowskiego, używając pojęć: naczelnik powstania, przysięga Kościuszki, kosynierzy; wyjaśnia, w jakich okolicznościach doszło do upadku państwa polskiego, podaje datę III rozbioru.