Polski kl. IV

Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie czwartej

Mówienie.

Uczeń: posługuje się zwrotami grzecznościowymi odpowiednio do sytuacji i rangi rozmówców w codziennej komunikacji; dostosowuje do wypowiedzi właściwe gesty, mimikę i postawę ciała; formułuje krótkie wypowiedzi zgodnie z założonymi celami komunikacyjnymi (np.: przedstawiam się, proszę o coś, dziękuję, przepraszam); wypowiada się na tematy związane z życiem codziennym, lekturami i blokami tematycznymi zaproponowanymi w podręczniku; mówi „na temat”; posługuje się słownictwem poznawanym na lekcji; odpowiada rzeczowo na zadane pytania; używa poprawnych znaczeniowo i gramatycznie wypowiedzeń; stosuje poprawne formy fleksyjne wyrazów odmiennych; właściwie posługuje się akcentem wyrazowym (typowym i na 3. sylabę od końca w formach czasowników w czasie przeszłym); stosuje odpowiednią intonację w wypowiedzeniach oznajmujących, rozkazujących i pytających; wyraża własne zdanie i uzasadnia je; recytuje z pamięci krótkie teksty poetyckie;dba o właściwą artykulację, dykcję i tempo w ustnych wypowiedziach.

Pisanie.

Uczeń: używa w wypowiedziach pisemnych trafnych wyrazów i związków wyrazowych; dba o poprawność ortograficzną w zapisie wyrazów; poprawnie używa znaków interpunkcyjnych: kropki, przecinka, znaku zapytania, wykrzyknika; stosuje różnorodne typy zdań w zależności od przyjętego celu (np. zdania, równoważniki zdań, zdania oznajmujące, pytające, rozkazujące); dokonuje prostych przekształceń tekstów w zależności od przyjętego celu (np. narrację w czasie przeszłym na narrację w czasie teraźniejszym, dialog na relację z rozmowy); pisze „na temat”; w zależności od tematu i formy pisemnej wypowiedzi dobiera właściwe środki językowo-stylistyczne; dba o spójność i logiczność tekstu; dba o poprawną kompozycję, układ graficzny (w tym akapity) i estetykę zapisu; dokonuje prostych przekładów intersemiotycznych: rysunek, historyjkę obrazkową przekłada na opis lub opowiadanie; formułuje wypowiedzi pisemne w podanych niżej formach, uwzględniając obowiązujące w nich zasady: dialog, plan odtwórczy ramowy, opis przedmiotu, opis postaci, opis krajobrazu, opowiadanie, list prywatny, zaproszenie, życzenia, ogłoszenie.

Słuchanie.

Uczeń: z uwagą słucha krótszych i dłuższych wypowiedzi innych osób; rozumie intencję nadawcy i właściwie na nią reaguje; zapamiętuje najważniejsze informacje ze słuchanego tekstu; odpowiada na pytania dotyczące słuchanego tekstu; stawia pytania do słuchanego tekstu, świadczące o zrozumieniu sensu wypowiedzi; rozpoznaje charakterystyczne cechy wypowiedzi (np. tempo, artykulacja, emocje); okazuje szacunek wobec osoby mówiącej (w słowach i gestach);

Czytanie.

Uczeń: uświadamia sobie potrzebę czytania oraz nabiera przyzwyczajeń do systematycznego czytania (w tym korzystania z biblioteki); czyta teksty głośno i cicho, określa ich tematykę i główną myśl; czytając na głos, zwraca uwagę na znaki przestankowe, odpowiednią intonację, artykulację i tempo; odczytuje tekst z podziałem na role; rozpoznaje rodzaje tekstów (np. literackie, prasowe, użytkowe: zaproszenie, życzenia, list, ogłoszenie);

Analiza i interpretacja tekstów kultury.

Uczeń: rozpoznaje różnorodne teksty kultury, dostrzega swoistość ich tworzywa (np. słowo, obraz, dźwięk); odbiera teksty kultury na poziomie dosłownym; odczytuje z pomocą nauczyciela proste znaczenia przenośne; wyszukuje w tekstach potrzebne informacje dotyczące poziomu analizy; w opisie tekstów kultury posługuje się poznaną terminologią; nazywa swoje reakcje czytelnicze (np. wrażenia, emocje); określa temat i główną myśl utworu; identyfikuje autora, narratora (w tekście epickim), osobę mówiącą w wierszu, głównego bohatera; konfrontuje sytuację bohaterów z własnymi doświadczeniami; wyraża swój stosunek do postaci; odróżnia realizm od fantastyki; odróżnia prozę od wiersza; wskazuje podstawowe cechy wiersza (rym, wers, zwrotka), identyfikuje baśń, legendę, opowiadanie, powieść, komiks, przysłowie; formułuje samodzielnie przesłanie baśni; wskazuje w utworze porównanie, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy i określa ich rolę w tekście; porządkuje treści z utworu: wyodrębnia wydarzenia i wątki, omawia akcję; odczytuje wartości pozytywne i ich przeciwieństwa wpisane w teksty kultury (np. dobro – zło, przyjaźń – wrogość, odwaga – tchórzostwo, wierność – zdrada); wyraża opinie na temat obejrzanych dzieł sztuki, programów telewizyjnych, przedstawień, filmów.

Świadomość językowa .

Uczeń: dostrzega specyfikę mowy i pisma; posługuje się podstawowymi pojęciami z fonetyki (głoski i litery, samogłoski i spółgłoski); poprawnie dzieli wyrazy na sylaby, rozumie, do czego służy taki podział (w tekstach mówionych i pisanych); zna kolejność liter w polskim alfabecie, wykorzystuje tę wiedzę w pracy ze słownikami, encyklopediami i innymi alfabetycznymi źródłami informacji; rozpoznaje w wypowiedziach rzeczownik, przymiotnik, czasownik (w tym bezokolicznik), przysłówek; wskazuje różnice między nimi; stosuje poprawne formy wyrazów odmiennych; potrafi określić te formy (przypadek, liczba, rodzaj, osoba, czas); rozumie ich funkcję w wypowiedzi; dostrzega różnice znaczeniowe między rzeczownikami pospolitymi i nazwami własnymi (w tym stosuje właściwie wielką i małą literę); zna zasady stopniowania przymiotników i przysłówków, poprawnie je stopniuje i używa we właściwych kontekstach; tworzy związki wyrazowe, trafnie dobierając wyrazy należące do poznanych części mowy (przymiotnik z rzeczownikiem, rzeczownik z czasownikiem, przysłówek z czasownikiem) rozróżnia i poprawnie zapisuje zdania oznajmujące, rozkazujące i pytające, rozumie funkcję tych typów wypowiedzeń; przekształca zdania w równoważniki zdań i odwrotnie, odpowiednio do przyjętego celu; rozróżnia zdania nierozwinięte i rozwinięte, rozumie ich funkcję; rozwija i skraca zdania pojedyncze odpowiednio do przyjętego celu rozpoznaje podstawowe funkcje składniowe wyrazów użytych w wypowiedziach (podmiot, orzeczenie, określenia podmiotu i orzeczenia); wskazuje zależności składniowe (i logiczne) między częściami zdania pojedynczego (grupa podmiotu i grupa orzeczenia);używa w zdaniach właściwych znaków interpunkcyjnych (kropka, przecinek, wykrzyknik, znak zapytania);zna znaczenie popularnych związków frazeologicznych i przysłów, używa ich we właściwych kontekstach; odróżnia wyrazy o znaczeniu dosłownym od wyrazów o znaczeniu przenośnym; wzbogaca słownictwo tematyczne związane z omawianymi zagadnieniami, posługuje się nim w tekstach mówionych i pisanych; pisze poprawnie pod względem ortograficznym wyrazy z ó-u, rz-ż, h-ch; objaśnia pisownię, podając formy wyrazów lub wyrazy pokrewne.

Samokształcenie i korzystanie z różnych źródeł informacji.

Uczeń: systematycznie i samodzielnie wykonuje zadania polecane przez nauczyciela; uczestniczy w projektach, konkursach i innych twórczych działaniach; współpracuje z innymi osobami w gromadzeniu, porządkowaniu i wykorzystywaniu potrzebnych informacji; gromadzi słownictwo tematyczne związane z omawianymi tekstami kultury; korzysta z zasobów bibliotecznych (biblioteki szkolnej, osiedlowej itp.); korzysta ze słownika języka polskiego, słownika frazeologicznego, słownika ortograficznego, zalecanych przez nauczyciela źródeł internetowych.

mgr Małgorzata Trawnik